fbpx

Hoe de kerk homoseksualiteit probeert te ‘genezen’: ‘Ik ben psychologisch kapotgemaakt’

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on pinterest
Share on whatsapp
Share on email
hands, body, woman

Achter gesloten deuren bidden geloofsgemeenschappen om mensen te ‘genezen’ van hun homoseksualiteit. Met ernstige problemen tot gevolg, zoals depressies en zelfmoordneigingen. ,,Voor God is niets te wonderlijk.’’

Dit artikel is gepubliceerd door De Gelderlander, lees het originele artikel hier. Alle teksten die over De Deur gaan zijn rood gemarkeerd.

Vanuit een kleine zaal in de kerk klinkt luid geschreeuw. Evenals onverstaanbaar gepraat, ook wel ‘tongentaal’ genoemd. Volwassen mannen en vrouwen vormen een kring en raken de persoon in het midden aan met hun handen. 

Eén ding staat vast: de kwade geest die in het lichaam zit, moet verdwijnen om te kunnen ‘genezen’.

Onder strenggelovigen wordt homoseksualiteit nog altijd als iets zondigs gezien. Iets dat zondig of verkeerd is, kun je veranderen of genezen, is de gedachte. Dat gebeurt lang niet altijd met extreme sessies, met geschreeuw en handoplegging, maar ook met gebed.

De Gelderlander dook in de wereld van geloofsgemeenschappen en hulpinstanties die op basis van Bijbelteksten geloven dat het mogelijk is van geaardheid te veranderen.

Vijftien therapeuten

In een rapport dat eerder dit jaar aan de Tweede Kamer is gepresenteerd, staat dat Nederland nog ongeveer vijftien therapeuten en organisaties telt die homoseksuelen proberen te ‘genezen’. Maar dit is slechts het topje van de ijsberg, zegt onderzoeker Anton van Wijk van het Arnhemse Bureau Beke. Het bureau heeft meegewerkt aan het rapport. Onder de vijftien therapeuten en organisaties zit volgens hem een ‘verborgen laag’ van organisaties die min of meer hetzelfde doen. 

In de maatschappij is veel kritiek op conversietherapie, oftewel ‘homogenezing’. Meerdere partijen in de Tweede Kamer zijn voor een verbod, dat belangenorganisatie COC Nederland al langer wil. 

Algemeen nut

Organisaties die doen geloven dat je homoseksuele gevoelens kunt veranderen of onderdrukken, wordt nu nog weinig in de weg gelegd. Sterker nog, meerdere van dit soort organisaties beschikken over een zogenoemde ANBI-status, zo blijkt uit onderzoek van deze krant. Dat betekent dat ze voordelen krijgen van de Belastingdienst omdat de organisatie is aangeduid als instelling van ‘algemeen nut’.

Een naam die vaker in verband wordt gebracht met ‘homogenezing’, is die van evangeliegemeen­te De Deur, met meer dan zestig gemeenten in Nederland. Die zitten ook in Arnhem, Ede, Nijmegen en Veenendaal.

Meerdere oud-leden van De Deur, die anoniem willen blijven, geven aan dat het mogelijk was hulp te krijgen om van geaardheid te veranderen. ,,Vasten, hand opleggen, bidden. Als ik was doorgegaan, weet ik zeker dat dit onderdeel van het proces was geweest’’, zegt een 49-jarige Arnhemmer.

Duidelijke mening

Voorganger Nomdo Schuitema van De Deur Nederland reageert dat iedereen, ongeacht geaardheid, welkom is. ,,Maar de Bijbel heeft een duidelijke mening over homoseksualiteit. Het is een levensstijl waar God niet achter staat. Ja, je kunt je geaardheid veranderen. God kan iedereen veranderen, zodat we verder leven op de manier zoals Hij dat wil. Dat hoort bij je bekering als je kiest voor Jezus.’’

Ook bij Stichting Schuilplaats kan het voorkomen dat een hulpverlener met je bidt om van homoseksuele gevoelens af te komen als een persoon daar zelf behoefte aan heeft, vertelt directeur Piet Versloot. Of dat daadwerkelijk gebeurt, zegt hij niet te weten. ,,Dat heb ik nooit zo op de man gevraagd.’’ Zijn organisatie biedt christelijke hulp en heeft een hoofdkantoor in Veenendaal.

Split of a second

Of God er ook echt voor kan zorgen dat mensen na verloop van tijd geen homoseksuele gevoelens meer hebben? ,,Laat ik God de eer geven. Ik denk dat God dat kan. Voor God is niets te wonderlijk. Hij kan die homoseksuele gevoelens, bij wijze van spreken, in a split of a second wegnemen. De vraag is alleen veel meer of Hij dat ook direct doet.’’

Directeur Eelco Weerheim van Stichting De Vluchtheuvel, met een speciale hulpafdeling voor inwoners van Neder-Betuwe, vindt het ‘moeilijk’ om te zeggen of je van homoseksualiteit kunt genezen. ,,We geloven dat de homoseksuele praxis niet Gods wil is. De verlangens kun je vergelijken met vreemdgaan: dat je die gevoelens hebt, dat kan. Maar daar moet je niet aan toegeven.’’

‘Ik voelde me heel slecht, alsof ik ziek was of zo’

‘Go! Go! Go!’’, schreeuwt een mannenstem. Tussendoor klinkt luid gekrijs. Een vrouw rolt over de grond. ,,Ik zet ’m even op stop, hoor’’, zegt Linda, terwijl ze met haar vinger op het scherm van haar mobiele telefoon drukt. Tranen glijden over haar wangen.

De 28-jarige Edese heeft zojuist een filmpje van een ‘genezingsdienst’ op videowebsite YouTube gepauzeerd. Aan de eettafel van haar appartement laat ze de indringende opname zien om een beeld te geven van wat ze zelf zou hebben meegemaakt als lid van de Vrije Baptistengemeente Bethel in Drachten.

Bombastische elementen

16 jaar oud is Linda als ze de geloofsgemeenschap leert kennen. Een grote muziekband, professionele camera’s waarmee de kerkdiensten worden opgenomen. De bombastische elementen van de evangelische kerk spreken haar erg aan. ,,Ik ging in die tijd veel uit en op school liep het allemaal niet zo lekker’’, vertelt ze. ,,In de kerk had ik het gevoel dat mensen mij accepteerden zoals ik was.’’

Als het kan, bezoekt Linda op één dag drie verschillende diensten. De Bijbel neemt ze volledig tot zich. Totdat ze na een halfjaar een passage tegenkomt waar ze uit opmaakt dat ‘je helemaal geen homo mag zijn’. ,,Terwijl ik al op mijn 14de uit de kast was.’’

Hevig geïntimideerd

Ze voert via de mail gesprekken met een 22-jarige kerkgenoot. Ook hij zou Linda geen goed antwoord kunnen geven op de vraag hoe nu verder. ,,Maar hij wist wel dat het niet goed was.’’ En zo belandt Linda bij het gebedspastoraat, waar met een voorganger wordt gebeden voor grote problemen en vraagstukken. ,,Ik voelde me heel slecht, alsof ik ziek was of zo.’’

Tijdens een soort van intakegesprek krijgt Linda naar eigen zeggen te horen dat God haar graag wil helpen het ‘heilige verbond aan te gaan’. Daarmee wordt het heterohuwelijk bedoeld. Bij een volgende sessie staan ‘vier of vijf’ volwassen mannen en vrouwen – ‘Ik moet even nadenken, want ik voelde me hevig geïntimideerd’ – om haar heen. Om de ‘goddelijke energie’ door haar lichaam te laten stromen, leggen ze hun handen op haar. De mannen en vrouwen vragen God in de ruimte en in haar hart te komen, zegt Linda.

Geschreeuw in haar oor

De woorden ‘demoon, ga uit, en als je haar verlaten hebt, zullen we je vullen met de heilige geest’ kan ze zich nog goed herinneren. Net als het geschreeuw in haar oor en het harde, onverstaanbare gepraat op de achtergrond. Er wordt gesproken in tongentaal, een bovennatuurlijke taal die je alleen dankzij God zou kunnen spreken. 

Waar ze er eerder van uit gaat dat haar kerkgenoten het beste met haar voor hebben, voelt Linda zich niet meer prettig bij de therapie en besluit ze na twee of drie keer te stoppen. Wanneer ze vertrekt bij de baptistengemeente en zich aansluit bij een pinkstergemeente – tegenwoordig christengemeente Doorbraak geheten – krijgt ze naar haar zeggen opnieuw te horen dat ze niet welkom is zolang ze ‘onder invloed van duivel staat’. Ze stelt dat ze ook daar hulp kan krijgen om te veranderen, maar gaat er dit keer niet in mee.

Afgeknapt

Op het christendom is ze inmiddels afgeknapt. Zeker twee jaar heeft ze nu een relatie met een vrouw. Door nachtmerries en medicatie wordt ze nog wel dagelijks herinnerd aan de genezingssessies die ze heeft ondergaan. ,,Eigenlijk ben ik psychologisch kapotgemaakt, omdat homo zijn wordt gezien als demonische belasting waar iets mee moet gebeuren. Er is iets fundamenteels verkeerd. Genezen moeten worden en dat uiteindelijk niet meer willen, wordt echt gezien als het toppunt van rebellie.’’

‘Alleen God zelf kan een mens veranderen’

Waarom zou je homoseksuele gevoelens willen veranderen? De oud-voorgangers van John en Linda geven uitleg. Al willen ze dat alleen zonder naam doen.

,,Het is een lastig onderwerp’’, zegt de voormalige voorganger van de gemeente waar John van Milligen mee te maken heeft gehad. Hij geeft toe dat binnen zijn kerk begin jaren 90 voor jonge mannen is gebeden voor de ‘bevrijding van homoseksualiteit’, maar benadrukt dat dit nu ‘geen gemeengoed’ meer is. ,,Er zullen ongetwijfeld nog gemeenschappen zijn waar homoseksualiteit als een ziekte wordt gezien. Net als bij een gebroken been bid je dan voor genezing. Daar denk ik nu wel anders over.’’

Meer respect voor andersdenkenden en de constatering dat ‘maar heel weinig mannen echt genezen’ hebben zijn kijk veranderd. Het als het ware ‘wegbidden’ van homoseksualiteit zou hij nu nooit meer doen.

De eerdere voorganger van Linda van de Friese christengemeente Doorbraak gelooft nog wel dat genezing van homoseksualiteit mogelijk is. ,,Ten eerste wil ik zeggen dat we iedereen accepteren en, natuurlijk, lief hebben. Wat ik homo’s zeg, is: leer Jezus kennen en leer te wandelen in de geest van God, dan gaat God je leven veranderen. Dat is het eigenlijk.’’

Ze gelooft niet in therapie, benadrukt ze. Wel in onderwijs via de Bijbel. ,,We hebben bijvoorbeeld een jongen gehad die op een gegeven moment tot geloof kwam. We hebben hem gewoon het woord van God onderwezen. Alleen God zelf kan een mens veranderen. Dat hebben we gezien. En zo ken ik nog wel iemand die een leuk gezin heeft met vier kinderen. Maar je moet wel zelf willen.’’ 

Een woordvoerder van de Vrije Baptistengemeente Bet­hel in Drachten laat per mail weten dat ‘genezingssessies’ als die van Linda niet voorkomen binnen de gemeente en als ‘onwenselijk’ worden gezien. ‘We vinden het verdrietig dat zij in haar zoektocht als kind en tiener negatieve ervaringen heeft meegemaakt binnen onze gemeente. Wij zouden graag, indien zij dat ook wenst, daarover met haar een persoonlijk gesprek hebben. De wijze waarop we vandaag het geloofsgesprek over homoseksualiteit voeren is anders dan de persoonlijke ervaringen waarvan zij verslag doet.’

‘Ik kreeg standaard een gebed mee voor als ik in de verleiding zou komen’

John van Willigen (54) kent de verhalen van mannen die ‘in de vernieling’ zijn geraakt door ‘homogenezing’. Mannen die soms zelfs geen andere uitweg meer zagen dan de dood. Ook heeft John te maken gehad met voorgangers en ‘hulpverleners’ die een hetero van hem willen maken. 

,,Toen wist ik niet beter’’, zegt John. ,,Ik wilde zelf ook veranderen, niet anders zijn maar erbij horen. Voor vol aangezien en geaccepteerd worden. Maar nu zou ik mij er niet meer prettig bij voelen.’’

De ervaringen van de Edenaar met ‘homogenezing’ beginnen wanneer hij als twintiger terechtkomt bij een een gezelschap dat Evangelische Hulp Aan Homofielen (EHAH) heet, vroeger onderdeel van de Evangelische Vereniging Tot Heil des Volks en voorloper van de omstreden (en inmiddels gestopte) stichting Different.

Nieuwe mens

Hij voert om de week gesprekken bij de EHAH in Amsterdam, waar wordt geprobeerd hem van ‘de oude’ in ‘de nieuwe’ mens te veranderen. ,,We gingen in gebed en ik kreeg ook standaard een gebed mee voor als ik ‘in de verleiding’ zou komen. Er is toen ook uitgelegd hoe de EHAH naar homoseksualiteit kijkt. Het zou ontstaan door je opvoeding.’’

Als John een zorgopleiding in Ede gaat volgen, komt hij in contact met een voorganger en zijn evangelische gemeente. Daar wordt nog maar eens onderstreept dat hij kan genezen van zijn seksuele voorkeur. ,,Homoseksualiteit zou een zonde zijn en je mag het vooral niet praktiseren. Wekelijks werd gebeden dat ‘het’ weg zou gaan. Dan voelde ik me weer even gehoord en gezien en had je weer even rust. Maar dat was maar voor even.’’

Conferentie in Engeland

Want wanneer John begin jaren 90 zijn zorgdiploma haalt, raakt hij opnieuw met zichzelf in de knoop. Een folder leidt hem uiteindelijk naar een conferentie in Engeland, waar hij kennismaakt met de organisatie Courage UK. Twee jaar verblijft John in een ‘prachtig oud herenhuis’ in Watford. 

Samen met leeftijdsgenoten uit andere Europese landen krijgt hij les over zijn geaardheid, met als doel hetero te worden. Ook aan de overkant van de Noordzee wordt hij dat nooit. Sterker nog, de oprichter van Courage UK komt jaren later zelf terug op het idee dat homoseksualiteit te genezen is.

Begin van de acceptatie

Dat sterkt John in zijn gedachte dat God het niet verkeerd vindt dat hij op mannen valt. Iets waar hij inmiddels volledig van is overtuigd. ,,Ik ben in Engeland bij mezelf gekomen en bij mijn gevoel. En ook dichter bij God en de mensen om mij heen. Het begin van de acceptatie als uniek persoon, geliefd.’’ 

John neemt al zijn ‘genezers’ achteraf niets kwalijk. Zij wisten niet beter, zegt hij. Bovendien worden homo’s volgens hem ook nog lang niet door alle ongelovigen geaccepteerd.

Enge manier van denken

,,Dat ‘homogenezing’ nog steeds voorkomt, vind ik wel kwalijk. Iedereen mag een mening hebben, maar je legt bewust of onbewust toch wel een enge manier van denken op.’’ 

Ook vindt hij het erg jammer dat veel homoseksuelen door hun negatieve ervaringen teleurgesteld zijn in de kerk en daardoor ‘God zijn kwijtgeraakt’.

‘De kerken moeten om vergeving vragen’

Kerken die de gevoelens van homoseksuelen, lesbiennes en transseksuelen hebben willen veranderen, moeten schuld belijden en hen om vergeving vragen. ,,We horen juist een veilige plek te zijn voor mensen, ongeacht hun geaardheid’’, zegt Samuel Lee, Theoloog des Vaderlands en migrantenpastor. 

Hij maakt zich boos over de manier waarop sommige kerken omgaan met LHBTI’ers. ,,Ik vind het niet normaal als je anno 2020 homoseksualiteit als ziekte ziet. En dat je vervolgens zegt dat je mensen daar ook nog eens van kunt genezen.’’

Lee probeert zich in te zetten voor LHBTI’ers binnen christelijke geloofsgemeenschappen. ,,We hebben deze mensen echt pijn gedaan in de naam van religie. Mensen hebben meer zelfmoordneigingen en depressieve gedachten. Als dit religie is, hoeft dit niet langer zo voor mij. De rechten van de mens moeten altijd bovenaan staan. Als je homoseksuele mensen wilt genezen, ga je daaraan voorbij.’’

Ook belangenorganisatie COC Nederland wijst op de bewezen schadelijke gevolgen van ‘homogenezing’, zoals psychische problemen die zelfs kunnen leiden tot zelfmoord. Woordvoerder Philip Tijsma noemt het ‘een fabeltje’ dat iemands identiteit kan worden veranderd met een ingreep. ,,Het is gewoon kwakzalverij.’’

Ook strafrechtadvocaat Sidney Smeets, voorvechter van LHBTI-rechten, vindt dat er een verbod moet komen op ‘homogenezing’. ,,LHBTI’ers zijn niet ziek, er valt niets te behandelen en het woord ‘therapie’ of ‘genezing’ is in het geval van conversietherapie dan ook misleidend’’, stelt Smeets. ,,De therapie zelf is traumatiserend maar ook het signaal dat ervan uitgaat dat zulke therapieën in ons land zijn toegestaan, is zorgelijk.’’

‘We waren door de kerk opgesloten in het huwelijk’

‘Wees bevrijd van jouw tegennatuurlijke gevoelens!’’, roept de voorganger van Matthew (niet zijn echte naam) met een diepe stem. Hij wordt omringd door kerkleden die hardop aan het bidden zijn, allemaal door elkaar heen.

Enkele gelovigen drukken zijn handen op zijn hoofd en schouders en spreken in een speciale ‘geestelijke taal’. 

,,Nu is het klaar’’, onderbreekt de voorganger het gebed op een statige toon. De andere gelovigen stoppen direct met bidden. Het valt stil in de kamer en alle gelovigen kijken Matthew hoopvol aan.

Niets liever dan hetero

Zo wordt hij ruim achttien jaar geleden ‘genezen’ verklaard van homoseksualiteit, iets dat volgens Matthew (48) binnen evangeliegemeente De Deur als zonde wordt gezien. Hij wil op dat moment niets liever dan hetero zijn. ,,Ik wilde niet afwijken van de heteroseksuele norm, maar bij de ‘gewone’ mensen horen.’’

Wanneer hij in contact komt met de kerk tijdens een van hun wekelijkse straatevangelisaties, vertelt een voorganger naar zijn zeggen dat hij van zijn homoseksualiteit kan genezen als hij zich aansluit. 

,,Daarna ging alles in een stroomversnelling. Ik moest de relatie met mijn toenmalige vriend uitmaken. Als kers op de taart van mijn ‘genezing’ arrangeerde de kerk het huwelijk tussen mij en mijn vrouw.’’ Dat dit laatste binnen de gemeente voorkomt, spreekt De Deur zelf overigens tegen.

Helemaal niet genezen

Matthew: ,,Ons huwelijk was de zegel op mijn zogenaamde genezing, om te bewijzen dat ik weer hetero was geworden. En dat andere homoseksuele mensen ook konden genezen. Maar ik merkte al snel dat ik helemaal niet ‘genezen’ was.’’

Toch houdt Mat­thew zeker vijftien jaar zijn geaardheid voor zichzelf. ,,In mijn huwelijk heb ik nooit een woord gesproken over mijn geaardheid. Dat mocht niet van de kerk. Want als ik zou spreken over mijn ‘oude, zondige leven’ zou ik demonische krachten opwekken, en mijn genezing teniet doen.’’

Alleen maar huilen

Hij herinnert zich een van zijn meest eenzame momenten, op een vakantie in Polen. ,,Mijn vrouw vroeg wat er aan de hand was, omdat ik zo afstandelijk deed. Ik kon als antwoord alleen maar huilen. Als een klein kind stond ik daar op een grasveldje te snikken, misschien wel een halfuur lang. De tweestrijd werd mij te veel: ik wilde mijn vrouw vertellen wat er in mij omging. Dat ons huwelijk technisch gezien niet klopte. Maar ik mocht er niets over zeggen.’’

Na onenigheid in de kerk besloten Matthew en zijn vrouw, na veel overdenkingen, de gemeente te verlaten. Enkele maanden maanden geleden besloten ze hun huwelijk te beëindigen. 

Elkaars cipier

,,Mijn vrouw wist eigenlijk altijd al dat er iets aan de hand was. Maar ze kon niet vragen wat er was. We waren door de kerk opgesloten in het huwelijk, dat ze misbruikten omwille van hun genezingstherapie. Nadat we uit de kerk vertrokken, bleven we elkaars cipier. We wilden elkaars levens niet langer verspillen, maar genieten van het leven, op onze eigen weg.’’

Nu mag Matthew verder. ,,Ik ben mij voorzichtig aan het oriënteren op een paar datingsites.’’ Maar dat blijft spannend voor hem. ,,Door de onzin en leugens van de kerk hebben mijn vrouw en ik vijftien jaar van ons leven weggegooid. In andere landen is homogenezing tenminste strafbaar.’’

Matthew is een gefingeerde naam. Zijn echte naam is bij de redactie bekend.

Sign up to our newsletter

religion, faith, cross

I worship God in liberty

December 4, 2002, by a former member of the Potter’s House I am a former “Potter’s House” member. All the experiences shared by other ex-members

Read More »